صفحه اصلي > تفسیر   


درس تفسیر 25 دی 95

باسمه‌تعالی

درس تفسیر حضرت آیت الله ناصری

25 دی 95

أَعوُذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيطانِ الرَّجيمِ

بِسمِ اللهِ الرَّحمنِ الرّحيمِ

اَلحَمدُللهِ رَبِّ العالَمینَ وصَلی اللهُ عَلی سَیدِنا ونَبیّنا اَبی القاسِمِ المُصطَفی مُحَمَّدٍ (صَلَی الله عَلَیهِ وَ الِهِ)  وَ عَلی آلهِ الطَّیِّبنَ الطّاهِرینَ المَعصُومینَ المَکَرَّمینَ سیَّما بقیهِ اللهِ فِی الأَرَضینَ رُوحی وَاَرواحُ العالَمینَ لِتُرابِ مَقدَمِهِ الفِداهُ.

 

سوره منافقون: آیه 9

يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تُلْهِكُمْ أَمْوالُكُمْ وَ لا أَوْلادُكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ

ترجمه:اى كسانى كه ایمان آورده‏اید! اموال و فرزندانتان شما را ازیاد خدا غافل نكند! و كسانى كه چنین كنند، زیانكارانند! (

 

مقدمه:

 

در هشت آیه گذشته خداوند متعال ده خصلت از خصلت‌های منافقین را بیان کرد. دو خصلت اخیر که خوانده شد این بود که این‌ها دوست ندارند مؤمنین را قوی ببینند و هم این‌که نمی‌خواهند وجود مؤمنین منسجم باشد. چه از جهت مالی و چه از جهت قدرت و توانمندی.

 

تفسیر:

 

در این دو سه آیه اخیر که می‌خواهیم بخوانیم یک توجه به خداوند متعال می‌دهد و اساس مطلب نیز همین است؛ و این‌که خلقت انسان و فطرتش از ناحیه خدا است و نباید وجود و دل و قلب و فکرش از خدا جدا باشد. برای این‌که او خالق است و هرچه که می‌خواهیم به دست او است. آنچه لطف و مرحمت است در دست او است. جایگاه کمال و سعادت ما درگاه او است؛ بنابراین اگر هدف خلقت را رسیدن به کمال بدانیم باید تلاش کنیم هرچه بیشتر خودمان را به آن کمال برسانیم.

 

انسان طبیعتاً کمال طلب خلق‌شده است. این‌که در همه کارها تلاش می‌کنیم جدیت داشته باشیم و به مرحله بالاتر برسیم این است که کمال طلب خلق‌شده‌ایم. منتهی برخی مواقع کمال واقعی را گم می‌کنیم.

 

در قران نیز بارها و بارها در حدود 50 آیه ذکر این معنا را می‌کند که انسان نباید از خدا غافل باشد. نباید از ذکر و یاد خدا خالی شود. اگر درون انسان از خدا خالی شد طبعاً چیزهای دیگر جایگزین می‌شود. این اصل و ریشه انسان است. تمام هم‌وغم انبیاء و اولیاء این است که ما را به یاد خدا بیندازند و خدا در زندگی ما حضورداشته باشد. آن‌ها سعادت ما را می‌خواهند. از خدا دور شدن به معنای نیستی و عدم و پستی است. هرچه انسان به خدا نزدیک‌تر باشد ارزش وجودی و شخصیت او بیشتر است. قرآن تعبیر می‌کند که گاهی اوقات انسان کارهایی می‌کند که مانند چهارپایان بلکه بدتر می‌شود؛ مانند حیوانات می‌شود و خلقیات حیوانی می‌گیرد و حتی در مواردی پست‌تر از حیوان می‌شود زیرا حیوان عقل و شعور ندارند و هر کاری انجام می‌دهند بر اساس آن برنامه‌ریزی خلقتشان است و آن‌ها برای چیز دیگری خلق‌شده اند. اگر انسان مانند حیوان رفتار کند از حیوان پست‌تر می‌شود زیرا حیوان ابزار آن را ندارد و این‌گونه رفتار می‌کند.

 

اصرار کفار بر این است که این انسان از یاد خدا غافل شود. الان هم همین‌طور است. رسانه‌ها و حرکت‌های فردی و اجتماعی دشمنان تلاش می‌کنند که حضور خدا در وجود ما نباشد. اگر حضور خدا باشد کردار و عبادت‌ها و نیت‌های ما متفاوت می‌شود. این موردپسند دشمنان نیست. شیطان دوست دارد که شماها کافر شوید و از خدا دور شوید و طبعاً از دایره هستی نیست شوید. ولی خداوند دوست دارد که شما مؤمن باشید.

 

هر چیزی که در این دنیا ما را از ذکر و یاد غافل کند و ما را به نسیان و فراموشی بسپارد باعث می‌شود زندگی بدی داشته باشیم. وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْري فَإِنَّ لَهُ مَعيشَةً ضَنْكاً کسی که از یاد خدا غافل شود زندگانی سختی خواهد داشت. از همه بدتر وَ نَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ أَعْمى‏ روز قیامت او را نابینا محشور می‌کنند. قالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَني‏ أَعْمى‏ وَ قَدْ كُنْتُ بَصيرامی گوید خدایا من که در دنیا بینا بودم چرا در اینجا نابینا محشور کردی؟ جواب خدا این است: قالَ كَذلِكَ أَتَتْكَ آياتُنا فَنَسيتَها وَ كَذلِكَ الْيَوْمَ تُنْسى‏ نشانه‌ها و آیات و دلایل ما را دیدی و فراموش کردی و کذلک الیوم تنسی و امروز فراموش می‌شوی و کسی تو را به یاد نمی‌آورد.

 

وَ مَنْ كانَ في‏ هذِهِ أَعْمى‏ فَهُوَ فِي الْآخِرَةِ أَعْمى‏ وَ أَضَلُّ سَبيلااگر کسی در این دنیا نابینا باشد در آخرت نیز نابینا محشور می‌شود. معنای این نابینایی نابینایی ظاهری نیست. خدا به انسان عقل داده است ولی او از نعمت‌های خدا تشکر نمی‌کند. این همان نابینایی است. لَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِها وَ لَهُمْ آذانٌ لا يَسْمَعُونَ بِها أُولئِكَ كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولئِكَ هُمُ الْغافِلُونچشم دارند ولی نمی‌بینند و گوش دارند و نمی‌شنوند. آیات قرآن را می‌شنود و

 

آن چیزی که باید به آن عنایت شود ذکر و یاد خدا است. تا زبان من بخواهد حرف بزند و گناهی مرتکب شود آن را انجام نمی‌دهم. چرا چیزی را که نمی‌دانم بگویم؟ آن چیزی که یقین ندارم چرا گوش کنم؟ در محضر خدا هستم.

 

یکی از آیاتی که به ما توصیه می‌کند که در مقابل کفر بایستیم همین آیه است و توصیه می‌کند که کاری نکنید که از یاد خدا غافل شوید.

 

فرمود: يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تُلْهِكُمْ أَمْوالُكُمْ وَ لا أَوْلادُكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ. دو چیز هستند که انسان را از یاد خدا غافل می‌کند: اموال و فرزندان. مال و فرزند و ریاست چیزهایی است که وقتی علاقه شدیدش در وجود انسان رخنه کرد او را غافل می‌کند. معنای این حرف این نیست که مال و فرزند بد است. ولی این مال و فرزند را باید چگونه مدیریت کرد؟ یک‌وقت مدیریت می‌کند که او و دیگران را به‌سوی خدا می‌برد که خیلی خوب است. یک‌وقت نیز همین مال و فرزند انسان را از یاد خدا غافل می‌کند و نماز و روزه را فراموش می‌کند. اینجا است که این مال طوق آتش می‌شود و انسان را از بین می‌برد. فرزند هم همین‌طور است. در بسیاری مواقع اگر درست نتوانیم مدیریت کنیم فرزندان انسان‌ها را گمراه می‌کنند. گاهی به خاطر فرزندش دینش را از دست می‌دهد. گاهی به خاطر این‌که فرزندش سالم بماند خدای‌نکرده حق کسی را ضایع می‌کند یا سرقت می‌کند یا کسی را از بین می‌برد. باید مواظب باشیم.

 

در احوالات مرحوم سید عبدالله شوشتری است که فرزندش مریض بود و آمد نماز خواند. دید حواسش به فرزندش است. می‌گویند به این آیه که رسید تکرار کرد: يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تُلْهِكُمْ أَمْوالُكُمْ وَ لا أَوْلادُكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ. نماز را تمام کرد. مأمومین پرسیدند که چرا این‌قدر تکرار کردی؟ گفت: آن‌قدر تکرار کردم که فکر کردم فرزندم فوت کرد و تا خیالم راحت نشد تکرار این آیه را رها نکردم.

 

امام خمینی (ره) سید علی فرزند سید احمد آقا را دوست داشت. گاهی اوقات در حسینیه جماران می‌آمد و دستش را مانند امام بالا می‌برد و به مردم سلام می‌کرد. بعد هم داخل می‌رفت و به امام می‌گفت که این‌ها برای من آمده‌اند و برای شما نیآمده‌اند. این‌طوری خودش را در دل امام جا کرده بود. احمد آقا می‌گفت دو سه روز قبل از فوت امام می‌دیدم علی نیست. سوال کردم علی کجا است؟ امام فرمودند که علی را به‌جای دیگری ببرید. ما هم ناچار شدیم علی را جای دیگری ببریم. امام احساس کرده بود که الان آخر عمرم است محبت بچه شاید مانع محبت خدا شود. همه چیز را قطع کرده بود و عشقش را به خداداده بود. لذا هنگام رحلت امام، علی در مشهد بود و در آن زمان نزد امام نبود.

 

بندگان خدا و مردان الهی این‌طوری هستند. نسبت به اموال نیز همین‌طور بودند. می‌گویند خواب دیدند که شیطان حلقاتی در دست دارد و برخی از آن‌ها پاره شده است. سوال کردند که این‌هایی که پاره شده مال کیست؟ گفت مال شیخ انصاری است که نتوانستم او را فریب دهم. از شیخ پرسیدند: چه شده که شیطان چنین می گوید؟ ایشان گفت: دیشب خانمم وضع حمل داشته است و پولی نیاز داشته است. وجوهات نیز در اختیار داشته است ولی وسوسه نفس را کنار می گذارد و از راه دیگری مانند قرض احتیاج خود را برطرف می‌کرد.

 

فرزند و مال بد نیست ولی باید آن‌ها را مدیریت کرد که انسان را از یاد خدا غافل نکند. اگر خدا را فراموش کنیم خدا نیز ما را فراموش می‌کند.

 

وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَاین‌ها کسانی هستند که ضرر می‌کنند. نه مالشان و نه فرزندشان برای آن‌ها سودی نداشته است.

 

امیدوارم خدای متعال طوری به ما توفیق بدهد که از یاد خدا غافل نشویم و همیشه خودمان را در محضر خدا ببینیم و اعمال و کردارمان را بر اساس ذکر و یاد خدا قرار دهیم.

 

نکته ها:

1.     دوری ازخدا به معنای نیستی و عدم و پستی است. هرچه انسان به خدا نزدیک‌تر باشد ارزش وجودی و شخصیت او بیشتر است.

2.     شیطان دوست دارد که شماها کافر شوید و از خدا دور شوید و طبعاً از دایره هستی نیست شوید. ولی خداوند دوست دارد که شما مؤمن باشید.

3.     باید مراقب بوداین دنیا ما را از ذکر و یاد خدا غافل نکند.کسی که از یاد خدا غافل شود زندگانی سختی خواهد داشت.

4.     آن چیزی که باید به آن عنایت شود ذکر و یاد خدا است و بوسیله آن در مقابل کفر بایستیم.

5.     مال و فرزند و ریاست چیزهایی است که اگر مدیریت نشود علاقه به آنها در وجود انسان رخنه کرد او را از یاد خدا غافل می‌کند.

 



. سوره منافقون، آیه 9.

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تُلْهِکُمْ أَمْوَالُکُمْ وَلا أَوْلادُکُمْ عَنْ ذِکْرِ اللَّهِ وَمَنْ یَفْعَلْ ذَلِکَ فَأُولَئِکَ هُمُ الْخَاسِرُونَ

اى كسانى كه ایمان آورده‏اید! اموال و فرزندانتان شما را ازیاد خدا غافل نكند! و كسانى كه چنین كنند، زیانكارانند! (

 

. سوره طه، آیه 124-126.

وَمَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِکْرِی فَإِنَّ لَهُ مَعِیشَةً ضَنْکًا وَنَحْشُرُهُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ أَعْمَى ﴿١٢٤﴾ قَالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِی أَعْمَى وَقَدْ کُنْتُ بَصِیرًا ﴿١٢٥﴾ قَالَ کَذَلِکَ أَتَتْکَ آیَاتُنَا فَنَسِیتَهَا وَکَذَلِکَ الْیَوْمَ تُنْسَى ﴿١٢٦﴾

و هر كس از یاد من روى گردان شود، زندگى (سخت و) تنگى خواهدداشت; و روز قیامت، او را نابینا محشور مى‏كنیم!» (124) مى‏گوید: «پروردگارا! چرا نابینا محشورم كردى؟! من كه بینابودم!» (125) مى‏فرماید: «آن گونه كه آیات من براى تو آمد، و تو آنها رافراموش كردى; امروز نیز تو فراموش خواهى شد!» (126)

 

. سوره اسراء، آیه 72.

وَمَنْ کَانَ فِی هَذِهِ أَعْمَى فَهُوَ فِی الآخِرَةِ أَعْمَى وَأَضَلُّ سَبِیلا

اما كسى كه در این جهان (از دیدن چهره حق) نابینا بوده است،در آخرت نیز نابینا و گمراهتر است!

 

. سوره اعراف ، آیه 179.

وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ کَثِیرًا مِنَ الْجِنِّ وَالإنْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لا یَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْیُنٌ لا یُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لا یَسْمَعُونَ بِهَا أُولَئِکَ کَالأنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولَئِکَ هُمُ الْغَافِلُونَ

به یقین، گروه بسیارى از جن و انس را براى دوزخ آفریدیم; آنها دلها (عقلها)یى دارند كه با آن (اندیشه نمى‏كنند، و) نمى‏فهمند; و چشمانى كهبا آن نمى‏بینند; و گوشهایى كه با آن نمى‏شنوند; آنها همچون چهارپایانند; بلكهگمراهتر! اینان همان غافلانند (چرا كه با داشتن همه‏گونه امكانات هدایت، باز همگمراهند!)

يکشنبه ٢٦ دی ١٣٩٥ - ٠٩:١٣