صفحه اصلي > تفسیر   


درس تفسیر 3 تیر 96

 

باسمه‌تعالی

 

أَعُوذُ بِاللَّهِ‏ مِنَ‏ الشَّيْطَانِ‏ الرَّجِيم

 بِسْمِ‏ اللَّهِ‏ الرَّحْمنِ‏ الرَّحِيم‏

اَلحَمدُللهِ رَبِّ العالَمینَ وصَلّی اللهُ عَلی سَیدِنا ونَبیّنا اَبی القاسِمِ المُصطَفی مُحَمَّدٍ (صَلّی الله عَلَیهِ وَ الِهِ)  وَ عَلی آلهِ الطَّیِّبنَ الطّاهِرینَ المَعصُومینَ المَکَرَّمینَ سیَّما بقیهِ اللهِ فِی الأَرَضینَ رُوحی وَاَرواحُ العالَمینَ لِتُرابِ مَقدَمِهِ الفِداهُ.

 

آیات:

سوره الواقعة (56): آيات 63 تا 71

أَفَرَأَيْتُمْ ما تَحْرُثُونَ (63) أَ أَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ (64) لَوْ نَشاءُ لَجَعَلْناهُ حُطاماً فَظَلْتُمْ تَفَكَّهُونَ (65) إِنَّا لَمُغْرَمُونَ (66) بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ (67) أَ فَرَأَيْتُمُ الْماءَ الَّذِي تَشْرَبُونَ (68) أَ أَنْتُمْ أَنْزَلْتُمُوهُ مِنَ الْمُزْنِ أَمْ نَحْنُ الْمُنْزِلُونَ (69) لَوْ نَشاءُ جَعَلْناهُ أُجاجاً فَلَوْ لا تَشْكُرُونَ (70) أَ فَرَأَيْتُمُ النَّارَ الَّتِي تُورُونَ (71)

 

ترجمه:

63- آيا هيچ در باره آنچه كشت مى‏كنيد انديشيده ‏ايد؟

64- آيا شما آن را مى‏رويانيد، يا ما مى‏رويانيم؟

65- هر گاه بخواهيم آن را تبديل به كاه درهم كوبيده مى‏كنيم به گونه‏اى كه تعجب كنيد!

 66- (به گونه‏اى كه بگوئيد:) به راستى ما زيان كرده‏ايم.

67- بلكه ما به كلى محروميم.

68- آيا به آبى كه مى‏نوشيد انديشيده‏ايد؟

69- آيا شما آن را از ابر نازل مى‏كنيد؟ يا ما نازل مى‏كنيم؟

70- هر گاه بخواهيم اين آب گوارا را، تلخ و شور قرار مى‏دهيم، پس چرا شكر نمى‏كنيد؟

 71- آيا در باره آتشى كه مى‏افروزيد فكر كرده‏ايد؟ (1)

 

مقدمه:

عرض شد که خداوند از آیه 57 سوره «واقعه»، به بیان ادله معاد می پردازد. حدود پنج دليل بر اين مساله مهم در این آیه و آیات بعد (که تفسیر آن ذکر خواهد شد) ارائه مى‏ کند.

خداوند در این آیات، با ذکر نعمت های پرارزش (نعمتهايى كه سراسر زندگى انسان را در برگرفته)، قدرت کاملش را به صورت یک قضیه قیاسی بیان کرده و از آن نتیجه می گیرد که همان طور که ما قدرت بر خلق این امور را داریم، قدرت خلق دوباره انسان را نیز داریم. خداوند با سوال کردن های مختلف و متعدد از انسان و اقرار گرفتن از آنها، به همگان می فهماند که قادر است همین انسانی را که قبلا آفریده، بعد از مرگ، در نشاء دیگر احیاء نموده و دوباره ( و برای همیشه) زنده کند.

 

در ابتدا اشاره مختصری به آیاتی که در جلسه قبل، در زمینه اثبات معاد بیان شد، خواهیم داشت. از جمله اموری که خداوند به صورت استفهام برای انسان مطرح کرد، خلقت خود او بوده است.

 

خداوند در آیات  58 و 59 می فرماید: « أَ فَرَأَيْتُمْ ما تُمْنُونَ * أَ أَنْتُمْ تَخْلُقُونَهُ أَمْ نَحْنُ الْخالِقُونَ؛ آيا از نطفه‏اى كه در رحم مى‏ريزيد آگاهيد؟ * آيا شما آن را (در دوران جنينى) آفرينش پى در پى مى‏دهيد، يا ما آفريدگاريم؟».

خداوند با این جملات به انسان می فهماند که او فقط مجراست، یک لوله اتصال برای خلقت است.

در واقع خلقت دیگر انسان ها از آمیزش میان زن و مرد و انتقال نطفه از صلب مردان به رحم زنان می باشد. اما آنکه فرزند را خلق می کند و به او وجود می دهد، خداست. انسان تنها سبب انتقال نطقه را فراهم می کند که این امر نیز با اراده و قدرت الهی ممکن است. اوست که ماده ای با عظمت را خلق نموده است. ماده ای که ظرفیت 500 میلیون موجود زنده دارد .اوست که از آن نسل تولید می کند. از قدرت خداست که یک تک سلولی با تک سلولی دیگر پیوند خورده و نسلی به وجود می آید. قدرت اوست که موجب شده از آبی به ظاهر ساده، چشمی به وجود آید تا ببیند، گوشی به وجود آید تا بشنود، مغزی تشکیل شود تا فرماندهی کند، قلبی موجود گردد تا تصفیه خون انجام دهد. کبد شکل گیرد تا حدود 50 کار مختلف را به تنهایی بر عهده بگیرد. استخوان به وجود آید، هزاران کیلومتر، رگ خلق شود تا ارتباطات خونی در سرتاسر بدن وجود داشته باشد، هزاران کیلومتر اعصاب خلق شود، تا فرمان های مغز را به سایر اعضای بدن رسانده و موجب حرکت و فعالیت آنها گردد. همه و همه از قدرت الهی سرچشمه می گیرد.

به همین جهت خداوند برای اینکه انسان، تصدیق به قدرتش در خلق نمودن او نماید، از او می پرسد: « آيا شما در طول مراحل جنينى، می آفرینید؟ يا ما آفريدگاريم؟!» (أَ أَنْتُمْ تَخْلُقُونَهُ أَمْ نَحْنُ الْخالِقُونَ‏) چرا تصدیق نمی کنید؟ چرا قبول نمی کنید؟ (نَحْنُ خَلَقْناكُمْ فَلَوْ لا تُصَدِّقُونَ)

 

تفسیر:

 

در ادامه آیاتی را می خوانیم و تفسیر می کنیم که به سه مورد دیگر از قدرت بی پایان خدا در زندگی انسان اشاره دارد. يكى مربوط به آفرينش دانه ‏هاى غذايى و ديگرى"آب" و سومى"آتش" است. زيرا سه‏ ركن اساسى زندگى انسان را اينها تشكيل مى‏دهد، دانه‏هاى گياهى مهمترين ماده غذايى انسان محسوب مى‏ شود، و آب مهمترين مشروب، و آتش مهمترين وسيله براى اصلاح مواد غذايى و ساير امور زندگى است.

 

مساله اول: زراعت

 «أَ فَرَأَيْتُمْ ما تَحْرُثُونَ * أَ أَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ * لَوْ نَشاءُ لَجَعَلْناهُ حُطاماً فَظَلْتُمْ تَفَكَّهُونَ »

درست است که در باب زراعت و کشت و کار، انسان دانه را در داخل زمین می کارد و کشت می کند، اما بقیه مراحل رشد دانه تا ثمر دادنش بر عهده خداست. این دانه نهفته در خاک از ماده ای که در وجود خودش دارد، تراوش می کند، ریشه می دواند، از آب و املاح موجود در خاک تغذیه نموده و جوانه می زدند، به مرور با ادامه تغذیه اش از طریق ریشه، تبدیل به ساقه شده و رشد پیدا کرده و دارای شاخ و برگ گردیده و آهسته آهسته تبدیل به درخت می گردد. بدون آنکه توقفی در رشد او ایجاد گردد، به مرور دارای ثمر و میوه می شود. همه این مراحل توسط خداوند انجام می گیرد که نشان از قدرت بی پایان او دارد. (أَ فَرَأَيْتُمْ ما تَحْرُثُونَ * أَ أَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ )

درختان مثمر و غیر مثمر در زمستان، یک حالت مردگی پیدا می کنند که گویی برای همیشه از بین رفته اند و دیگر سبزی و طروات نخواهند داشت اما با قدرت الهی دوباره در بهار و تابستان، حیات دوباره پیدا می کنند.

 

نکته قابل توجه آن است که در آيه اول تعبير به "تحرثون" از ماده "حرث" به معنى كشت كردن و در آيه دوم تعبير به "تزرعونه" از ماده "زراعت" به معنى رويانيدن شده است‏.

گرچه ما در باب زراعت و کشاورزی، واژه "زارع" را به کسی اطلاق می کنیم که کار زارعت را انجام دهد اما در لغت عربی و لغت قرآن به آن کسی که دانه را می کارد، "حارث" گفته می شود. اما "زرع" به معنای رشد است. یعنی وقتی دانه، جوانه بزند و به مرور رشد پیدا کند، به آن در لغت عرب، "زرع" گفته می شود. و به کشاورز، نه بخاطر کاشتن دانه، بلکه بخاطر اینکه مراعات و مواقبت می کند که این کشت رشدکند، "زارع" می گویند.

روایتی است در تأیید این معانی از پیامبر (صلی الله علیه و اله) وارد شده که فرمودند: « لَا يَقُولَنَّ أَحَدُكُمْ‏ زَرَعْتَ‏ وَ لْيَقُلْ حَرَثْتُ(فإنّ الزَارِعَ هُو اللّه) ؛ هيچيك از شما نگويد: من زراعت كردم، بلكه گويد كشت كردم(زيرا زارع يعنى روياننده خداست». (2)

امام صادق (عليه السلام) نیز فرمودند: « إِذَا بَذَرْتَ فَقُلِ: اللَّهُمَ‏ قَدْ بَذَرْنَا وَ أَنْتَ الزَّارِعُ فَاجْعَلْهُ حَبّاً مُتَرَاكِما؛ چون خواهي بذرافشاني كني, بگو: بارخدايا ما بذرافشاني كرديم و زارع و روياننده تو هستي, خدايا به آن بركت عطا فرما» (3)

قرآن می گوید: «أَ فَرَأَيْتُمْ ما تَحْرُثُونَ؛ آيا هيچ در باره آنچه كشت مى‏كنيد انديشيده‏ايد؟»

«أَ أَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ ؛ آیا ما گل را رشد می دهیم، ما درست می کنیم، ما شاخه و برگ می دهیم، ما ریشه می دهیم، ما تغذیه آب می دهیم، ما به او خاصیت ها می دهیم یا شما؟

 

انسان با تأمّل در خلقت آنها، به قدرت و هنرمندی خداوند پی می برد. وقتی دانه می شکافد و جوانه می زند، وقتی داخل زمین ریشه می زند. وقتی ریشه ها، املاح و مواد معدنی زمین را جذب می کند. آنها را به ساقه و شاخ و برگ ها انتقال می دهد. وقتی میوه ها به وجود می آیند. هنرمندی خداوند نمایان می گردد. علاوه بر این رگ هایی که در شاخ و برگهاست، رگ هایی که در ساقه است ، آبرسانی هایی که در ساقه و شاخه و برگ صورت می گیرد، قشنگی هاو زیبایی ها و طراوتی که در درخت وجود دارد، همه نشان از هنر خداست که در درخت جلوه کرده است.

نگاه کنید: گاه در یک زمین، با آنکه از یک آب، یک نوع کود شیمیایی و... تغذیه می کند، درخت های مختلف مانند درخت گیلاس، زرد آلو، آلبالو و ...  با آن همه تنوع در رنگ، طعم، خواص به وجود می آید. گاه در یک زمین، یک درخت ثمر می دهد و دیگر بی ثمر می شود. همه این امور پرده از قدرت لایزال الهی بر می دارند. و همه این ها برای این است که انسان از آنها استفاده کرده و لذت ببرد. اگر بنا بود همه درختها از یک نوع، همه میوه ها به یک شکل بودند، یا رنگ آنها یکی بودند، انسان خسته می شد، تنوعی برای او حاصل نمی شد، حظّ و بهره ای که بیاد می برد، نمی توانست ببرد.

به عنوان مثال، به انار نگاه کنید. خداوند چگونه دانه را با نظم و ترتیب در کنار هم چیده است. پرده هایی هم بین آنها قرار داده است. در نهایت پوستی محکم بر روی آنها پهن نموده تا از خرابی و فسادشان جلوگیری کند.

خداوند می فرماید: شما این میوه ها را درست کردید یا ما درست کردیم؟ اگر ما درست کردیم، باز هم می توانیم درست کنیم. اگر ما این همه زیبایی و عظمت را در وجود شما خلق کردیم، باز هم می توانیم انجام دهیم. چرا شما منکر معاد می شوید؟

 

بعد در ادامه می فرماید: «لوْ نَشاءُ لَجَعَلْناهُ حُطاماً فَظَلْتُمْ تَفَكَّهُونَ؛ هرگاه بخواهيم آن را تبديل به كاه درهم كوبيده مى‏كنيم به گونه‏اى كه تعجب كنيد!».

 اگر ما می خواستیم، این دانه هایی را  که می کاشتید، آب به آن نمی رساندیم، اگر می خواستیم دانه را سیاه و فاسد می کردیم، اگر ما قدرت نداشتیم، آن دانه سبز نمی شد، هر چیزی درست می کردید، هر چیزی می کاشتید، همه از بین می رفت. اگر می خواستیم، می توانستیم. که در این صورت شما متحیر می ماندید، هر چه دانه می کاشتید، سبز نمی شد، هر چه شاخه می گذاشتید، پژمرده می شد. اگر ما نمی خواستیم حیات انسانی از بین می رفت.

 

«تفَكَّهُونَ» از ماده" فاكهة" به معنى ميوه است. سپس"فكاهت" به مزاح و شوخى و گفتن لطيفه ‏ها كه ميوه جلسات انس است اطلاق شده، ولى اين ماده گاهى به معنى تعجب و حيرت نيز آمده، و آيه مورد بحث از اين قبيل است.

 

ای انسان! بدان ما هستیم که میوه را رشد می دهیم، ما هستیم که تغذیه به او می رسانیم. ما هستیم خواص را به او دادیم، ما هستیم که حیات را از طریق این ها به تو می دهیم. بدان تمام این ها از قدرت ما نشأت می گیرد. بدان خداوند متعال، خالق و منعم است. لذا باید در مقابل این همه نعمات تواضع داشته باشی، بندگی داشته باشی، اطاعت و تقوا داشته باشی. علاوه برآن باید بدانی که خداوند قدرت احیاء مردگان را دارد لذا انکار معاد با این همه نشانه، صحیح و بدور از عقلانیت است.

در آیه 78 سوره «یس» می خوانیم که شخصی که استخوان پوسیده و پودر شده ای که در دست داشت نزد پیامبر (صلی الله علیه و آله) آمد و آن استخوان را به روی زمین ریخت و گفت :« مَنْ يُحْيِي الْعِظَامَ وَ هِيَ رَمِيم‏» این استخوان خورد شده را چه کسی زنده می کند؟ چه کسی احیاء می کند؟

بله، عقل ناقص انسان این مطلب را نمی پذیرد که این استخوان دوباره به حالت اول برگردد اما خداوند می فرماید: « قُلْ يُحْيِيهَا الَّذِي أَنْشَأَهَا أَوَّلَ مَرَّة» همان کسی که اولین بار زنده کرده و به صورت انسان در آورده، می تواند دوباره زنده کند.

خداوند این موارد را به رخ ما می کشاند تا قدرتش را در مسأله معاد برای ما به اثبات برساند.

بعد قرآن می فرماید: اگر شما بخواهید این کار بکنید، حتما ضرر خواهید کرد، حتما محروم می شوید. (إِنَّا لَمُغْرَمُونَ * بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُون‏ )

 

مساله دوم:  آب

«أَ فَرَأَيْتُمُ الْماءَ الَّذِي تَشْرَبُونَ (68) أَ أَنْتُمْ أَنْزَلْتُمُوهُ مِنَ الْمُزْنِ أَمْ نَحْنُ الْمُنْزِلُونَ (69) ‏؛ آیا نگاه نمی کنید به این آب زلالی که می نوشید؟ *  آيا شما آن را از ابر نازل كرده‏ايد يا ما نازل مى‏كنيم؟!».

این آب کجا بوده است؟ ماده اش چیست؟ ترکیباتش چست؟ چه کسی این ترکیبات رو درست کرده است؟ این ترکیباتی که حیات انسان ها و حتی حیات هر چیزی به اوست، چه کسی درست کرده است؟

این چه قدرتی است که این آب داراست که انسان و دیگر موجودات بدون آن زنده نمی مانند؟! عطش یک انسان با یک لیوان آب از بین می رود، گاهی حیات او با یک لیوان آب باقی می ماند.

 

خداوند می فرماید: چرا به این آبی که می خورید نگاه نمی کنید؟ چرا به آن دقت نمی کنید؟

شما این آبها را تفکیک و تصیفه کرده، فرستاده اید یا ما نازل کردیم؟ اگر دقت کنید، عظمت خدا، قدرت خدا، را تصدیق می کنید. و از پی آن تصدیق می کنید که ما قادریم همین انسانی را که با این نحو آورده و خلق کردیم، دوباره بیاوریم. در واقع بمیرانیم و دوباره احیاء کنیم تا مکافات اعمالش را ببینید. ما می توانیم.

نکته: در این آیه از کلمه «تشربون» استفاده شده که تنها اشاره به آب شرب دارد.  می گوید به آبی که می خورید، نگاه کنید. نمی گوید: به آب دریاها، اقیانوس ها نگاه کنید.

چرا باید به این آب نظر کرد و درباره آن تفکر کرد؟ دلیل آن این است که تأمّل در چرخه به وجود آمدن این آب، انسان را به یاد قدرت الهی می اندازد.

در چگونگی تشکیل این آب و نزول آن بر انسان باید گفت که: در ابتدا آفتاب بر صفحه دریاها و اقيانوسها تابیده و از ميان آبهاى شور و تلخ تنها ذرات آب خالص و شيرين و پاك از هر گونه آلودگى را جدا ساخته، و به صورت بخار به آسمان می فرستد. اين بخارات دست به دست هم داده و فشرده می شوند، و قطعات ابرهاى باران ‏زا که خالی از هر گونه وزنی هستند، را تشكيل می دهند. این قطعات ابرهای سرد و گرم در اثر وزش بادها، علاوه بر جابجایی و قرار گرفتن بر فراز زمينهاى خشك و مرده، با یکدیگر برخورد کرده و تبدیل به آب شده و به روی زمین نازل می شوند.

مقداری از این آب ها در اختیار انسان قرار گرفته و از آن استفاده می کند. اما بقیه بین طبقات زمین قرار می گیرد. این آبها در معادن زیر زمینی ذخیره شده تا در صورت تمام شدن آب بر روی سطح زمین، انسان بتواند از آنها استفاده نماید.

متاسفانه ما به ذخائر زیرزمینی خیلی بی توجه ایم. با مصرف بی رویه از آنها در طول سال، موجب نابودی آن می شویم که این امر نتیجه ای جز نابودی حیات انسانی ندارد.

 

مساله سوم: آتش

«أَ فَرَأَيْتُمُ النَّارَ الَّتِي تُورُونَ (71)؛ آيا درباره آتشى كه مى‏افروزيد فكر كرده‏ايد؟!

متاسفانه ما آتش چیز کمی تلقی می کنیم. اما باید توجه داشت که اگر آتش نبود، بسیاری از کارهایمان به سرانجام نمی رسید. خیلی از مشکلات ما حلّ نمی شد.

آهن را با آتش لیّن و نرم می کنیم. چیزهای سخت را با آتش درست می کنیم. آب را با آتش به جوش می آوریم. خیلی میکروب ها را با آتش از بین می بریم. خیلی ساختارها را با آتش به وجود می آوریم و ...

در دل خیلی از موجودات زنده، آتش وجود دارد. در دل سنگ، در دل درخت، در دل خاک و ... آتش وجود دارد.

این درخت ها، سنگ ها و ... حرارت خورشید را به خود جذب می کنند، یکی از کارهایی که آنها هنگام تابش خورشید انجام می دهند، آن است که حرارت خورشید در وجودشان نگه می دارند. به همین جهت است که گاهی اوقات دیده می شود که جنگل به خودی خود، دچار حریق و آتش سوزی می شود بدون اینکه چیزی به آنها اضافه شود. دلیل آن هم شعله ور شدن آتش و حرارت درون درختان در اثر گرمای هوای بیرون است که موجب آتش سوزی می شود.

بدن انسان نیز دارای حرارات است. این حرارت همان آتش درون اوست. اگر این حرارت نباشد، موجب سردی و انجماد و در نهایت موجب مرگ انسان می شود  به همین جهت است که خدا می فرماید: «آيا درباره آتشى كه مى‏افروزيد فكر كرده‏ايد؟!»

 

خلاصه آنکه؛ این ها، همه نعمت های خداوند متعال است که نشان از عظمت و قدرت او دارند که انسان باید درباره آنها تفکر و تأمّل کند. در پس تفکر بداند که خلقت او سایر موجودات بی جهت و بی هدف نیست. باطل خلق نشده اند. بلکه هدفی وجود داشته است. و تمام سعی و تلاش خود را برای رسیدن به این هدف بکار گیرد.

به دلیل آن که خلقت ما بی هدف نیست، و هرچیزی که در جای خود دارای حکمت است، پس باید یک جایی وجود داشته باشد، که ما نتیجه اعمال خود را ببینیم. و خداوند این قدرت را دارد که ما را بعد از مرگ برای این منظور دوباره احیاء نماید.

 

نکته ها:

1- همان قدرتى كه از یك دانه، درخت به وجود می آورد، مى‏تواند از تك سلّول انسان مرده‏اى دوباره او را زنده كند.

 2- تمام فعل و انفعالات در جهان هستی با اراده خداوند است.

3- نزول آب قابل نوشیدن، نشانه حكمت وقدرت الهى است.

4-  نزول باران از آسمان، از قدرت انسان خارج است و این براى خداشناسى كافى است.

 5- آفرینش، كلاس تدبّر، «أفرأیتم...» تذكّر، «أفلا تذكّرون» و زمینه‏ساز تشكّر است. «فلولا تشكرون»

6- همان خدایى كه آتش را از دل چوب و درخت بیرون مى‏آورد، مرده‏ها را از دل زمین بیرون مى‏آورد.

 

پی نوشت:

  1. سوره الواقعة (56): آيات 63 تا 71

أَفَرَأَيْتُمْ ما تَحْرُثُونَ (63) أَ أَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ (64) لَوْ نَشاءُ لَجَعَلْناهُ حُطاماً فَظَلْتُمْ تَفَكَّهُونَ (65) إِنَّا لَمُغْرَمُونَ (66) بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ (67) أَ فَرَأَيْتُمُ الْماءَ الَّذِي تَشْرَبُونَ (68) أَ أَنْتُمْ أَنْزَلْتُمُوهُ مِنَ الْمُزْنِ أَمْ نَحْنُ الْمُنْزِلُونَ (69) لَوْ نَشاءُ جَعَلْناهُ أُجاجاً فَلَوْ لا تَشْكُرُونَ (70) أَ فَرَأَيْتُمُ النَّارَ الَّتِي تُورُونَ (71)

ترجمه: 63-آيا هيچ در باره آنچه كشت مى‏كنيد انديشيده ‏ايد؟64- آيا شما آن را مى‏رويانيد، يا ما مى‏رويانيم؟65- هر گاه بخواهيم آن را تبديل به كاه درهم كوبيده مى‏كنيم به گونه‏اى كه تعجب كنيد! 66- (به گونه‏اى كه بگوئيد:) به راستى ما زيان كرده‏ايم.67- بلكه ما به كلى محروميم.68- آيا به آبى كه مى‏نوشيد انديشيده‏ايد؟69- آيا شما آن را از ابر نازل مى‏كنيد؟ يا ما نازل مى‏كنيم؟70- هر گاه بخواهيم اين آب گوارا را، تلخ و شور قرار مى‏دهيم، پس چرا شكر نمى‏كنيد؟ 71- آيا در باره آتشى كه مى‏افروزيد فكر كرده‏ايد؟

 

  1. مجمع البيان، فضل بن حسن طبرسی، ج 9, ص 337 (ذيل آيه 64 سوره واقعه)

رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ‏ صَلَّى اللَّهُ عَلَیه و آله‏ أَنَّهُ قَال: « لَا يَقُولَنَّ أَحَدُكُمْ‏ زَرَعْتَ‏ وَ لْيَقُلْ حَرَثْتُ (فإنّ الزَارِعَ هُو اللّه)»

ترجمه: روایت شده از پیامبر (صلی الله علیه و آله) که آن حضرت فرمودند: « هيچيك از شما نگويد: من زراعت كردم، بلكه گويد كشت كردم" (زيرا زارع حقيقى خدا است)».

قمست دوم حدیث (فإنّ الزَارِعَ هُو اللّه) در تفسیر روح البیان، ج9 ص333 وارد شده است.

 

  1. الکافی، محمد بن یعقوب کلینی، ج5 ، ص 263

عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ شُعَيْبٍ الْعَقَرْقُوفِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: «قَالَ لِي إِذَا بَذَرْتَ فَقُلِ اللَّهُمَّ قَدْ بَذَرْتُ وَ أَنْتَ الزَّارِعُ فَاجْعَلْهُ حَبّاً مُتَرَاكِما»

ترجمه: امام صادق (عليه السلام) فرمودند: «موقع بذر ‏افشانى بگو: «بار خدايا! من دانه را مى‏افشانم و تو آن را مى‏شكافى و رشد مى‏دهى. بار خدايا! اين دانه را برويان تا سنبله‏اى پردانه ببار آورد».

سه شنبه ٣ مرداد ١٣٩٦ - ٠٩:٤٢
برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید: